सर्लाही – सप्तरीको राजविराजस्थित गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पतालमा उपचारका लागि पुगेकी गर्भवती महिलाले अस्पतालको मूल गेटबाहिरै शिशु जन्माएको घटनापछि अस्पतालको सेवा प्रवाह र व्यवस्थापनमाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। घटनामा अस्पतालको लापरवाही भएको आरोप लागिरहेका बेला ड्युटीमा रहेका चिकित्सक, नर्ससहित ६ जना कर्मचारीलाई छानबिन प्रतिवेदन नआएसम्म कामकाजबाट हटाइएको छ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री निशा मेहताले घटनाको छानबिनसँगै अस्पतालमा कर्मचारी नियुक्ति प्रक्रियामाथि समेत अनुसन्धान हुने बताउनुभएको छ। अस्पतालमा नातागोता वा पहुँचका आधारमा कर्मचारी नियुक्त गरिएको भन्ने आरोपसमेत छानबिनको दायरामा राखिएको उहाँको भनाइ छ।

असन्तुष्ट कर्मचारीहरूले अस्पतालका विभिन्न विभागमा उच्चपदस्थ व्यक्तिसँग सम्बन्ध भएका व्यक्तिहरूलाई नियुक्त गरिएको आरोप लगाउँदै निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका छन्। मन्त्रालयले नियुक्त भएका कर्मचारीको योग्यता, दरबन्दी, करारको अवस्था, छनोट प्रक्रिया र जिम्मेवारीलगायत विषयमा स्वतन्त्र रूपमा अध्ययन गर्न छानबिन टोली परिचालन गरेको जनाएको छ।

मन्त्री मेहताले शुक्रबार संसद्मा दिएको जानकारीअनुसार मन्त्रालयले अस्पतालसँग २४ घण्टाभित्र स्पष्टीकरण मागेको थियो। त्यसको जवाफ अस्पतालबाट प्राप्त भइसकेको छ।

प्रारम्भिक विवरणअनुसार ३० वर्षीया बबिताकुमारी पासवानलाई भदौ २४ गते बिहान करिब २ बजे प्रसव व्यथा भएपछि अस्पताल ल्याइएको थियो। उनलाई प्रसूति वार्डको बेड नम्बर २४ मा भर्ना गरी थप परीक्षण गर्न सुझाव दिइएको थियो। तर, उनी अस्पतालबाट बाहिरिएकी थिइन्। त्यसको करिब दुई घण्टापछि बिहान ४ः४५ बजे अस्पतालको मूल गेटबाहिरै उनले शिशुलाई जन्म दिएकी थिइन्।

शिशु जन्मिएपछि आमा र नवजात शिशु सालनालसहित पुनः प्रसूति वार्डमा पुगेका थिए। त्यहाँ कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीले सालनाल काटेर उपचारका लागि अस्पतालमै बस्न आग्रह गरे पनि उनी पुनः बाहिरिएको अस्पतालको स्पष्टीकरणमा उल्लेख छ।

घटनाबारे जानकारी पाएपछि मन्त्रालयको निर्देशनमा आमा र शिशुको खोजी गरी दुवैलाई पुनः अस्पताल ल्याइएको थियो। उनीहरूलाई बेड नम्बर २२ मा भर्ना गरेर स्वास्थ्यकर्मीको प्रत्यक्ष निगरानीमा उपचार गरिएको जनाइएको छ। हाल आमा र नवजात शिशु दुवैको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको अस्पतालले जनाएको छ।

घटनापछि अस्पतालले डा. उषा देव, स्टाफ नर्स मनिषाकुमारी साह र सजन चौधरी, कार्यालय सहयोगी रेणु ठाकुर, स्वीपर कृष्णा मेहतर तथा सुरक्षा गार्ड देवकान्त झालाई छानबिन प्रतिवेदन नआएसम्म कामकाजबाट हटाएको छ।

तर, कर्मचारीलाई जिम्मेवारीबाट हटाउनु मात्रै पर्याप्त नहुने भन्दै घटनाको वास्तविक कारण पहिचान गर्न विस्तृत अध्ययन भइरहेको छ। गर्भवती महिलाको स्वास्थ्य अवस्था कसरी मूल्यांकन गरियो, प्रसवको जोखिम पहिचान गरिएको थियो कि थिएन, बिरामी अस्पतालबाट बाहिरिँदा निगरानी किन भएन र ड्युटीमा रहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा अन्य कर्मचारीको जिम्मेवारी कहाँसम्म थियो भन्ने विषयमा छानबिन केन्द्रित गरिएको छ।

घटनाको अनुसन्धानका लागि नेपाल मेडिकल काउन्सिलका रजिस्ट्रार डा. सुप्रभात श्रेष्ठ, एथिकल कमिटीका डा. अजय साह र स्वास्थ्य सेवा विभागका डा. पवनजंग रायमाझीसहित पाँच सदस्यीय उच्चस्तरीय टोली बिहीबार नै राजविराज पुगेको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालय सप्तरीले पनि घटनाबारे छुट्टै छानबिन समिति गठन गरेको छ।

यसैबीच अस्पतालमा एउटै व्यक्तिको प्रभावमा ठूलो संख्यामा कर्मचारी नियुक्त गरिएको आरोप पनि छानबिनको विषय बनेको छ। यदि यस्तो आरोप पुष्टि भए सार्वजनिक स्वास्थ्य संस्थामा हुने कर्मचारी छनोट र व्यवस्थापनको निष्पक्षतामाथि गम्भीर प्रश्न उठ्नेछ।

त्यसैले अस्पतालमा भएका नियुक्ति प्रतिस्पर्धात्मक प्रक्रियाबाट भएका हुन् कि होइनन्, सम्बन्धित कर्मचारीको योग्यता र दरबन्दीअनुसार नियुक्ति भएको हो कि होइन भन्ने विषय स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिएको छ। साथै, गर्भवती महिला अस्पतालको गेटबाहिरै प्रसूति हुने अवस्था कसरी सिर्जना भयो भन्ने प्रश्नको जवाफ पनि छानबिन प्रतिवेदनबाट खोजिनेछ। दोषी देखिए जिम्मेवार व्यक्तिमाथि कारबाही र पीडित परिवारलाई उचित क्षतिपूर्तिको मागसमेत उठिरहेको छ।