सर्लाही – जन्डिस (Jaundice) कलेजो सम्बन्धी गम्भीर समस्या हो, जसमा बिरामीको छाला, आँखाको सेतो भाग र पिसाब पहेँलो देखिन्छ। यो अवस्था शरीरमा बिलिरुबिन नामक रसायनको मात्रा असामान्य रूपमा बढ्दा देखिन्छ, जुन सामान्यतः कलेजोले प्रशोधन गरेर शरीरबाट बाहिर निकाल्ने गर्छ।

कलेजोमा गडबडी, पित्तनलीमा अवरोध वा भाइरल संक्रमणजस्ता कारणले बिलिरुबिनको मात्रा बढेपछि जन्डिस देखा पर्छ। यसको प्रमुख कारणहरूमा हेपाटाइटिस (A, B, C) भाइरसको संक्रमण, कलेजोमा चिल्लो पदार्थ जमेर हुने फ्याटी लिभर, ग्यालब्ल्याडरमा स्टोन परेर पित्त अवरुद्ध हुनु वा कलेजोमा हुने अन्य रोगहरू पर्छन्।

नवजात शिशुमा जन्मपछिका केही दिनमा हल्का जन्डिस देखिनु सामान्य मानिन्छ, तर दीर्घकालीन भए चिकित्सकको निगरानीमा राख्नुपर्छ। जन्डिस लागेपछि बिरामीमा छाला र आँखा पहेँलो देखिनुका साथै गाढा पिसाब, थकान, बान्ता, पेट दुख्ने, बिनाखाएको कमजोर महसुस हुनेजस्ता लक्षण देखिन्छन्। यस्तो अवस्थामा तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।

उपचारका साथै खानपानमा विशेष सावधानी अपनाउनु आवश्यक हुन्छ। जन्डिस भएका बिरामीलाई चिल्लो, मसालेदार, मासुजन्य परिकार, रक्सी, चुरोट, चिया र कफीजस्ता कलेजोमा बोझ पर्ने खानेकुरा नखान सल्लाह दिइन्छ। यस्ता अवस्थामा सजिलै पच्ने, पोषिलो र हलुका खाना जस्तै खिचडी, सुप, उबलेका तरकारी, हरियो सागसबे, फलफूल, नरिवल पानी, ग्लुकोज पानी, तथा प्रशस्त सफा पानी पिउनु उपयुक्त मानिन्छ।

जन्डिस कुनै रोग होइन, यो शरीरमा भएको समस्याको संकेत हो। त्यसैले यसको सही कारण पत्ता लगाई समयमै उपचार गर्नु अत्यावश्यक हुन्छ। घरेलु उपचार वा झोलझामको भर पर्नु घातक हुनसक्छ। स्वास्थ्य गम्भीर विषय भएकाले सचेत र सतर्क रहनु नै सुरक्षित जीवनको आधार हो।